Chỉ số SPF và PA là gì? Cách chọn và thoa kem chống nắng đúng
Hiểu đúng chỉ số SPF và PA: SPF đo khả năng chống tia UVB, PA chống tia UVA. Nên chọn SPF 30 hay 50, PA++++ là gì và thoa bao nhiêu kem là đủ.
Nội dung bài viết
Ở Việt Nam, chỉ số UV buổi trưa thường ở mức cao gần như quanh năm, nên kem chống nắng là món hầu như ai cũng nên có trong chu trình buổi sáng. Thế nhưng đứng trước kệ hàng với đủ loại SPF 30, SPF 50+, PA+++, PA++++, nhiều người vẫn chọn theo cảm tính. Bài viết này giải thích chỉ số SPF và PA đo điều gì, khác nhau ra sao, và làm sao để kem chống nắng bảo vệ da đúng như con số in trên bao bì.
Tia UVA và UVB: hai “thủ phạm” khác nhau
Ánh nắng mặt trời chứa tia cực tím (UV), trong đó có hai loại tác động tới da là UVA và UVB. Viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD) phân biệt chúng như sau:
- UVB là tia gây cháy nắng, khiến da đỏ rát sau khi phơi nắng. Kính cửa sổ chặn được phần lớn tia UVB.
- UVA là tia liên quan đến lão hóa da do ánh nắng, như nếp nhăn và đốm nâu. UVA xuyên qua được kính, nên vẫn chiếu tới da khi bạn ngồi cạnh cửa sổ hay trong ô tô.
Tiếp xúc lâu dài, cả hai loại tia đều gây hại cho da. Vì thế, một kem chống nắng tốt cần chống được cả UVA lẫn UVB, thường ghi trên bao bì là “phổ rộng” (broad spectrum).
SPF là gì?
SPF (Sun Protection Factor, chỉ số chống nắng) cho biết kem chống nắng bảo vệ da khỏi tia UVB tốt đến đâu. FDA giải thích rằng SPF được tính bằng cách so sánh lượng tia UV cần để làm đỏ vùng da có thoa kem với vùng da không thoa.
Nhiều người vẫn hiểu nhầm “SPF 30 nghĩa là đứng ngoài nắng được lâu gấp 30 lần”. FDA nói rõ SPF không đo thời gian bạn có thể ở ngoài nắng, vì lượng UV còn tùy vào giờ trong ngày, mùa, nơi bạn ở và mây trời.
SPF 30 hay SPF 50?
| Chỉ số | Lượng tia UVB ngăn được (ước tính) |
|---|---|
| SPF 15 | khoảng 93% |
| SPF 30 | khoảng 97% |
| SPF 50 | khoảng 98% |
Nguồn: Skin Cancer Foundation, AAD.
Có thể thấy SPF tăng gấp đôi không có nghĩa là khả năng bảo vệ cũng tăng gấp đôi. Skin Cancer Foundation khuyên dùng SPF 30 trở lên khi sinh hoạt hằng ngày và SPF 50 trở lên khi ở ngoài trời lâu. Với khí hậu nhiều nắng như Việt Nam, SPF 50 là lựa chọn yên tâm cho những ngày phải di chuyển ngoài đường.
PA là gì?
Nếu SPF đo khả năng chống UVB thì PA (Protection Grade of UVA) đo khả năng chống UVA. Hệ thống này do Hiệp hội Công nghiệp Mỹ phẩm Nhật Bản (JCIA) áp dụng, và phổ biến trên kem chống nắng Nhật, Hàn cùng nhiều nước châu Á. PA được xếp hạng bằng số dấu “+”, dựa trên hệ số bảo vệ UVA đo theo phương pháp PPD (Persistent Pigment Darkening):
| Xếp hạng | Hệ số bảo vệ UVA (PPD) | Mức bảo vệ UVA |
|---|---|---|
| PA+ | 2 đến dưới 4 | Có bảo vệ |
| PA++ | 4 đến dưới 8 | Bảo vệ khá |
| PA+++ | 8 đến dưới 16 | Bảo vệ cao |
| PA++++ | từ 16 trở lên | Bảo vệ rất cao |
Tại Nhật, nhãn PA++++ được phép in trên sản phẩm từ năm 2013. Nếu bạn làm việc gần cửa sổ, lái xe nhiều hoặc lo da lão hóa, hãy ưu tiên kem có chỉ số PA cao.
Mẹo nhớ nhanh: SPF đi với UVB (cháy nắng), PA đi với UVA (lão hóa do ánh nắng). Kem chống nắng dùng hằng ngày nên có đủ cả hai, ví dụ SPF50+ PA++++.
Vì sao thoa đủ lượng còn quan trọng hơn chỉ số?
Chỉ số SPF in trên bao bì được đo trong phòng thí nghiệm với lượng kem 2 mg trên mỗi cm² da. Trên thực tế, các nghiên cứu cho thấy phần lớn người dùng chỉ thoa khoảng một phần tư đến một nửa lượng đó, nên mức bảo vệ thật sự thấp hơn nhiều so với con số trên nhãn.
Vậy thoa bao nhiêu là đủ cho khuôn mặt? Mỗi hãng có hướng dẫn riêng, và đó là con số bạn nên theo. Chẳng hạn, với Spiracorretta UV Treatment Milk, JLP hướng dẫn lấy lượng kem cỡ đồng xu 100 yên cho cả mặt, chấm lên 7 điểm rồi tán đều từ giữa mặt ra ngoài, sau đó thoa thêm cho cổ. Nhiều nơi khác dùng “quy tắc hai ngón tay”: bóp một đường kem dài bằng hai ngón tay cho mặt và cổ.
Cách thoa kem chống nắng đúng
- Thoa vào buổi sáng, ở bước cuối của phần dưỡng da: sau kem dưỡng, trước khi trang điểm.
- Thoa khoảng 15 phút trước khi ra ngoài (theo FDA).
- Chấm nhiều điểm rồi tán đều, đừng bỏ sót tai, cổ, chân tóc và quanh cánh mũi.
- Thoa lại ít nhất 2 giờ một lần khi ở ngoài trời, và thoa lại ngay sau khi bơi, ra nhiều mồ hôi hoặc lau mặt.
- Che chắn thêm: mũ rộng vành, kính râm, áo chống nắng, và tránh ra nắng gắt buổi trưa nếu có thể.
- Buổi tối làm sạch kỹ. Kem chống nắng bám da khá tốt, nên cần rửa lại bằng sữa rửa mặt; nếu có trang điểm thì tẩy trang trước. Xem thêm Tẩy trang và làm sạch kép.
Chọn kem chống nắng theo nhu cầu
- Sinh hoạt hằng ngày, chủ yếu ở trong nhà: SPF 30 trở lên, có chỉ số PA.
- Đi học, đi làm bằng xe máy, di chuyển ngoài đường nhiều: SPF 50+, PA+++ hoặc PA++++; mang theo bên người để thoa lại.
- Đi biển, hoạt động ngoài trời lâu: SPF 50+, PA++++, ưu tiên loại chịu nước và thoa lại thường xuyên.
- Da dễ kích ứng: đọc kỹ bảng thành phần; nếu da bạn nhạy cảm với cồn hay hương liệu, hãy chọn sản phẩm không chứa các thành phần này, và luôn thử trước trên một vùng da nhỏ.
Sữa chống nắng Spiracorretta UV Treatment Milk của JLP có chỉ số SPF50+ PA++++. Hãng thiết kế sản phẩm để gộp dưỡng da, kem lót và chống nắng vào một bước buổi sáng, với chiết xuất tảo Spirulina cùng các thành phần dưỡng ẩm. JLP cho biết công thức không chứa phẩm màu, cồn, dầu khoáng và hương liệu tổng hợp.
Tóm tắt
- SPF đo khả năng chống UVB (cháy nắng); PA đo khả năng chống UVA (lão hóa do ánh nắng, xuyên qua được kính).
- SPF 30 ngăn khoảng 97% tia UVB, SPF 50 khoảng 98%: không kem chống nắng nào chặn được 100%.
- Con số trên nhãn chỉ đúng khi bạn thoa đủ lượng và thoa lại đều đặn.
- Kem chống nắng là bước cuối buổi sáng; tối về nhớ làm sạch kỹ.
Câu hỏi thường gặp
SPF 50 có bảo vệ gấp đôi SPF 25 không?
Không. Theo Skin Cancer Foundation, SPF 15 ngăn được khoảng 93% tia UVB, SPF 30 khoảng 97% và SPF 50 khoảng 98%. Chỉ số cao hơn chỉ bảo vệ tốt hơn một chút, và không có kem chống nắng nào chặn được 100% tia UV.
PA++++ nghĩa là gì?
PA là thang xếp hạng khả năng chống tia UVA, dùng ở Nhật Bản và nhiều nước châu Á. PA++++ là mức cao nhất, tương ứng hệ số bảo vệ UVA (đo theo phương pháp PPD) từ 16 trở lên.
Ở trong nhà có cần bôi kem chống nắng không?
Kính cửa sổ chặn được phần lớn tia UVB, nhưng tia UVA vẫn xuyên qua. Nếu bạn ngồi gần cửa sổ nhiều giờ hoặc ra ngoài thường xuyên trong ngày, thoa kem chống nắng vẫn là thói quen nên giữ.
Bao lâu thì phải thoa lại kem chống nắng?
FDA và Viện Da liễu Hoa Kỳ khuyên thoa lại ít nhất 2 giờ một lần khi ở ngoài trời, và thoa lại ngay sau khi bơi, ra nhiều mồ hôi hoặc lau mặt.
Nguồn tham khảo
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin chăm sóc da nói chung, không thay thế chẩn đoán hay tư vấn của bác sĩ da liễu. Mỹ phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng chữa bệnh. Nếu da có dấu hiệu bất thường, hãy ngưng sử dụng và hỏi ý kiến bác sĩ.
